Yazıtipinin hangisini kullanmam gerekir?

Yazıtipinin hangisini kullanmam gerekir?

Bir çok kişi için, yazıtipini seçme rolü anlaşılmaz bir süreçtir. Seçenekleri anlamanızdan öteki yolu olmayan, bitmek bilmeyen sınıflandırmalarıyla,  düzgüsel geleneksel gözüken yazıtiplerinden ilginç şekerci ova tipine kadar uzanan sonsuz seçimler şeklinde görünüyorlar. Doğru bir yazıyüzü kura çekmek, şirket kuralları ile ham sezgilerin karışımıdır ve o hissi geliştirmek yılların deneyimini talep eder. İşte kullanım ve tahsil tipografisi dersinde geliştirmiş olduğum, yazıtiplerini kura çekmek ve kullanmak için 5 direktif.

 

1-Havaya nazaran giyin

 

Yeni süregelen öğrencilerimden bir çok, yazıtipi seçerken sanki dinleyecek yeni bir müzik arıyormuşçasına geziniyorlar: her bir makalenin kişiliğine paha biçiyor ve kendi hususi güzel duyu değerlerini, nazar açılarını ve şahsi geçmişlerini ifade eden emsalsiz ve değişik bir şey arıyorlar. İşte bu yaklaşım fazlaca fazlaca bireysellik içerdiğinden dolayı şüphelidir.

İyi ya da fena bir ova yüzü kura çekmek bir bakıma giymeye benzer. Tıpkı yazıyüzlerinde olduğu şeklinde dışavurumcu ve havalı yazıyüzleri ile kullanışlı ve bir çok duruma uygun yazıyüzleri içinde da farklar vardır ve bizim işimiz koşullar için en doğru ayarı bulmaya çalışmaktır. Doğru ayarı bulmamanız halinde yazıtipi seçimini üzüntü tecrübeler eşliğinde yaşamanız gerekecek.

Benim en sevdiğim giysim ikinci el dükkanından satın aldığım 70’li yılların ışıklı İspanyol paça pantolonuydu, fakat reel şu ki, artık bu pantolonu Cadılar Bayramı dışında hiç bir yerde kullanamam. İşte her tasarımcının da buna eş bir kaç olmazsa olmaz yazıtipi vardır. Örnek olarak ben İspanyol paça pantolonumu daha fazlaca sevebilirim fakat kot pantolon daha rahattır. Bilinmelidir ki her tasarımcının kot pantolon rolü bulan yazıyüzleri vardır ki onlar her şeyle iyi giderler, çevrelerine uyarlanmış görünürler; daha basit ya da durum gereği daha resmi olurlar. Bu sayede onları gardıroptan her gün alırsınız. Bunlar çoğu zaman ağırlıkları (ince, düzgüsel, kalıncaşeklinde) ve biçimleri (yatık, daraltılmış, vb.. ) olan yazıyüzleridir.

Düz karakterler içinde benim bilhassa sevdiklerim: Myriad, Gotham, DIN, Akzidenz Grotesk ve İnterstate; tırnaklılar içinde ise Mercury, Electra ve Perpetua’dır.

 

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Helvetica Neue şeklinde geniş ova aileleri muhtelif fikirleri ve duyguları ifade etmede kullanılabilir. Birlikte çalışmak için fazlaca amaçlı ve rahatlatıcı olan bu tür ova yüzleri, tıpkı gardıroptaki kot pantolon gibidir.)

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

 

2- Ailenizi Tanıyın: Yazıtiplerini Gruplamak

 

Buradaki pantolon benzetmesi aslına bakarsak bizlere ne tür bir dolap kurulacağı ile alakalı fikir vermektedir. Sıradaki sorun ise karşılaştığımız değişik yazıyüzlerini zihinsel olarak sınıflandırabileceğimiz bir bina geliştirmektir.

 

Yazıyüzleri (Scotch Çağıl, anybody…) şeklinde düzinelerce sınıfa ayrılabilirler, fakat esasaında günümüz manzarasında kullanılan makalelerin çoğuna yönelik bir iş anlayışı kurmamız için 5 sınıfın izini kaybetmememiz gerekiyor.

 

Aşağıdaki sıralama bütün ıra sınıflarının kapsamlı bir derecelendirmesi olarak düşünülmemiştir. (Hoş aslına bakarsanız Typedia’nın ova sınıflandırması “typedia.com//earn/only/typeface-classifications” şeklinde bu konunu üstesinden gelen pek fazlaca mükemmel internet sayfası bulunmaktadır.) Daha ziyade kilit gruplara bir bakıştır. Şimdi gelin tırnaksız olan iki büyük gruba bir bakalım (Tırnaklar, harf bitimlerinin sonlarındaki ufak çıkıntılardır).

 

1-      Geometric Sans

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

 

Aslına bakarsak burada üç değişik grubu birleştiriyorum. (Geometrik, Gerçekçi ve Grotesk), şimdi bu tarz şeyleri tek bir varlıkmış şeklinde düşünebileceğimiz bu gruplar, aralarında yeterince ortaklaşa iş bulundurmaktadır. Geometrik düz karakterler, keskin ve misli geometrik biçimler üstüne kurulmuş ova yüzleridir. Geometrik Sans’ın tek harf biçimleri her süre aynı genişlikteki hareketlere haizdir ve tasarımlarında bir çeşit “azca ve öz” sadeliği bulundururlar. İyi tarafı; Geometrik Sans’lar net, yansız, aktüel ve evrensel olması; fena tarafı ise; soğuk, gayri şahsi ve can sıkan olmasıdır. Klasik Geometrik Sans güzelce inşa edilmiş bir hava alanı şeklinde etkisinde bırakan, yeni ve kullanışlıdır fakat yaşamak istediğimiz zeminin orası olacağı hikayesinde iki kez düşünmek zorundayız.

 

Geometrik / Gerçekçi / Grotesk Sans’lara örnekler: Helvetica, Univers, Futura, Avantgarde, Akzidenz Grotesk, Franklin Gothic, Gotham.

 

 

 

2-      Humanist Sans

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

 

Bu tırnaksız yüzler el yazısından türetilmiştir. Bazılarıyla aynı derecede anlaşılır ve aktüel görünür, öyleki ki insanoğlunun algılarını kökünden kavrar. Yukarda bulunan görseldeki “ t ” harfi ile Geometrik Sans’ın t’tepsi kıyaslayın ve Hümanist t’sinin ne kadar fazlaca tafsilat ve hususiyet barındırdığını not edin. İşte buradaki ayrım  Hümanist Sans’ın özüdür: Geometrik Sans çoğu zaman olabildiğince sıradan olmak için tasarlanmışken, Hümanist ova tipinin harf biçimlerinde sıklıkla daha fazlaca tafsilat, daha azca tutarlılık ve çoğunlukla daha ince ve daha kalınca kenarlardan oluşan bir bina görülmektedir, şundan dolayı bunun esasında bizim el yazımız yatmaktadır.  İyi tarafı, Hümanist Sans’ın şu iki yönteme haiz olması: günümüze müsait, net ve vurgulu; fena tarafıysa sıska, feyk ve kurumsal samimiyetsizliğe hizmet ediyor olması.

 

Hümansit Sans Örnekleri: Gill Sans, Frutiger, Myriad, Optima, verdana.

 

3-      Old Style

 

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

 

“Venetian” olarak da anılan, asırlardır gelişen kaligrafik biçimlerimizin kararı olan en eski ova yüzlerimizdir. Eski biçim ova yüzleri ince ve kalınca arasındaki ufak zıtlıklarla belirlidir ve eğri harf biçimleri sola yatmaya eğilimlidir (tıpkı kaligrafi eğimleri şeklinde)

 

Eski usül yazıtiplerinin en iyi yanı klasik, geleneksel, okunaklı olması; en fena yanı ise…şey… aslına bakarsak… klasik ve geleneksel olmasıdır!

 

Eski biçim yazıtiplerine örnekler: Jenson, Bembo, Palentino ve bilhassa, kimsenin 150 senedir düzeltmek için yeterince uğraşmadığı bir dönemde muhteşem halde oluşturulmuş Garamond.

 

4-      Geçişken ve Çağıl

 

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Gelişmiş Aydınlanma Çağı düşüncesi, geçişken (18. yy’ın ortaları) ve modern (18. Yy’ın sonları kastedilmektedir; 20. Yy. modernizmiyle karıştırılmamalıdır.)makale yüzleri, ova tasarımcılarının harf biçimlerini eski biçim son zamanların alçak gönüllü ova yüzlerinden daha geometrik, keskin ve hünerli yapması denemeleri nihayetinde ortaya çıkmıştır. Bakanlara fazlaca keskin gözüken, esaslı bir yazıtipi olan Baskerville’e karşın; geçişsel ova yüzleri bu yönden bariz bir ilerlemeye tabidir. Modernist oymacılıkta ova tasarımları, bir tür; ince ve kalınca kenarları zıtlaştırma arzusuna yenildiler. O şekilde ki gelişmenin bir çok Bodoni ve Didot şeklinde eş ova yüzlerini biçimlendiren iki rahip tasarımcı arasındaki yarışma tarafınca topuklandı.
İyi tarafı; geçişken ve aktüel yüzlerin kuvvetli, şık ve hareketli görünmesiyken; fena tarafı ise görünüşleri bakımından ne orada ne de burada olmalarıdır. Klasik olmak için aşırı alımlı ve süslü, modern olmak içinse fazlaca bıktırıcıdır.

 

Geçişken yazıyüzlerine örnekler: Times New Roman, Baskerville

 

Aktüel (Çağıl) Tırnaklılara Örnekler: Bodoni, Didot

 

5-      Kalınca Tırnaklılar (Slab Serifs)

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

“Mısırlı” olarak da bilinir (sebebini sormayın). Kalınca tırnaklılar son yıllarda moda haline gelen bir jokerdir. Kalınca tırnaklıların çoğu zaman (ince ve kalınca arasındaki ufak karşıtlıklara oranla sıradan bir yapısı olan) bu ova yüzleri şeklinde kenarlıkları vardır sadece katı, dikdörtgen ayakkabılar ile bir sona bağlıdır. Kalınca tırnaklıların fazlaca hususi ve epey aykırı ilişkiler ilettikleri duygusuyla bir aykırı paha oldukları kabul edilir. Bu kimi bir düşünür, kimi bir kabadayı, kimi bir belalı, kimi bir gıcık, kimi bilgiç, bazense bir kovboy özelliklerindedir. Rockwell şeklinde ağır yazıyüzlerinin kullanılması niteliğinde otorite algısı taşıyabilirler fakat ek olarak epey arkadaş canlısı da olabilirler. Bir çok kalınca tırnaklılar şehirli bir karakteri (Rockwell, Courier ve Lubalin şeklinde) ifade fiyat şeklinde görünseler de, değişik bir ortamda uygulandıklarında (bilhassa Clarendon) bu dönemdeki fotoğraflardan gözüken Amerikanvari, kırsal ve yerel algılamaları vurgulu halde çağrıştırırlar. Kalınca tırnaklıları bir grupta genelleştirmek zor olsa gerek fakat onların bariz tıknaz tırnakları boynuz çerçeveli gözlük şeklinde bir şeyin işlevini görür: herhangi bir şeye bariz bir kargaşalık eklerler fakat yanlış bir çerçeve rahatlıkla göze aşırı çarpar hale gelebilir.

 

Kalınca Tırnaklılara Örnekler: Clarendon, Rockwell, Courier, Lubalin Graph, Archor.

 

 

3- Pısırık Olmayın: Belirleyici Zıtlığın İlkeleri

 

Pekala, şimdi ova ailelerimizi ve her birinin klasik örneklerini tanıyoruz. Şimdi ise onları iyi mi karıştıracağımıza ve uyduracağımıza karar vermemiz gerekiyor. Karıştırmak için iki yazıyı eklemek istediğimiz noktaya ulaşırsak, şu sıradan kuralı takip etmek her süre iyidir: “ Ya hepten aynı kalsın, veya tamamen değişsin” Yansız, çoğalan çeşitlerden kaçının. Bu tasarımın umumi ilkesidir ve kurumsal ismiIletişim ve zıtlık’tır.  Bu kuralı çalışırken gözden geçirmenin en iyi yolu, son Avrupa seyahatinizden topladığınız bütün bozuklukları almak ve onları masaya koymaktır. Eğer iki özdeş bozukluğu birbiri ardına koyarsanız uyuştukları için iyi görünürler (Iletişim). Öte taraftan Avrupa’dan topladığımız büyük bakır bozukluklarının ardına bir on semtlik nakit koyarsak, bu da ilgi çekici görünür şundan dolayı ikisi arasındaki zıtlıktan dolayı kafi düzeyde değişik görünürler. Pek işe yaramayan şey ise şudur: Eğer elimizdeki bozukluğu, tekrar aynı özelliklere haiz öteki bir ülkenin bozukluğunun yanına koyarsak yeterince değişik görünmeyecektir. Bu durum huzursuz edici bir görsel temas oluşturur şundan dolayı sorun çıkarır. Doğrusu eş şeyler farklılık yaratmaz.

 

Bir tasarımda çoklu yazıyüzlerini birleştirdiğimizde onların aynı anda rahatlıkla var olmalarını isteriz, seyircinin dikkatini “Bunlar aynı mı değil mi” sorusuyla dağıtmak istemeyiz. Yukarda tümünü listelediğimiz beş sınıflandırmanın birisinde bulunan iki değişik ova tipinden sakınarak işe başlayabiliriz. İki geometrik tırnaksız: Franklin ve Helvetica. Tamamen birbirlerine benzemeseler de, yeterince değişik da değillerdir. Ve bu yüzden ne burada oldukları anlaşılır ne de orada…

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Şayet Helvetica’yı bir potada öteki bir yazıtipi ile karıştıracak olursak; klasik eski biçim ova tipi olan Bembo’yu kullanmamız daha yerinde olacaktır. Helvetica ve Bembo sayfa paylaşımında kafi karşıtlığı oluşturmaktadır.

 

Ne yazık ki bu olay ova tipleri bir tek fazlaca değişik oldukları için kura çekmek kadar sıradan değil. Şekerci dükkanı tabelasındaki ova tipinin ardına bir Garamond veya Caslon yerleştirmek herhangi bir tipografik uyum güvence etmez. Yukardaki Helvetica ve Bembo örneğinde de olduğu şeklinde, iki ova yüzünün birbirlerini sebep tamamladıklarının reel bir açıklaması yoktur. Onlar bir tek olurlar. Seçimimize klavuz olacak birtakım ilkeler istiyorsak şunlar olabilir: İki yazıyüzünün ortak bir şeyi veya tamamen farklılığı var ise daha iyi çalışır. Paylaşılan bu yaygın oran görsel (benzer x yüksekliği ya da eş ağırlıklar) ya da kronolojik olabilir. Aynı dönemdeki yazıyüzleri birlikte daha iyi emek harcama olasılığına sahiptirler ve hele ki aynı tasarımcı tarafınca oluşturulurlarsa fazlaca fazlaca iyidir.

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

 

4- Bir Çuval İncir Çok kötü Olabilir

 

“Şu güzel gözüken yazıyüzlerinden gına geldi, yeter!”, “Broşür tasarımım, elimdeki restoran menüsü tasarımım ve yılbaşı kartlarım için bir şeylere ihtiyacım var”dediğinizi duyar gibiyim. Burada belirtip de şu ana kadar tartıştığım bütün ova yüzleri; onu kullanarak bütün menü ve gazeteleri giyime uyarlayacak olursak her gün giydiğimiz Levis’ları ayarlayabileceğiniz “ana yazıyüzleridir”. Muayyen aralıklarla öteki kişiliklere bölünebilen bir yazıtipine gereksinim vardır ve bu gereksinim bizi Comic Sans’tan tavşanlı yazıtiplerin kadar her şeyi içeren tabela fontlarının bakir topraklarına sürükler. Tabela yazısı demek ‘tavsiye edilen dozajı aşma’ demenin öteki bir çeşididir. Tutumlu halde başlığa uygulanır, tabela fontları tasarıma yönelik ihtiyaca uygun bir lezzet hazzı verir fakat fazlaca genişçe kullanılırsa sıcaklığını hemencecik kaybedebilir.

 

Öteki Kıyafet benzerliği:

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Yukardaki görselde Aysel’in kemer ekibi oldukça uygun duruyor, şundan dolayı kot pantolon pembe ile zıt tonlu rengine uyuyor. Sadece bizler Aysel’i tutup da tamamen pembelere bularsak nihayetinde aşağıdaki soytarı şeklinde bir netice elde ederiz.

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Buna, makalenin pembe kemerli ilkesi ismini verelim: Zengin karakterle kullanılan heybetli yazıyüzleri ufak oranda oluşturulacak in iyi kullanımdır. Yanlış bir düşünceyle havalı, heybetli ova karakterimizi tasarımımızdaki her bir metin parçasına uygularsak, ova karakterinin güzel duyu görünümü süratle mahvolacağı şeklinde tasarımımız okunması fazlaca zor hale gelir.

 

Sokağımızın köşesindeki Çin lokantası için bir menü tasarladığımızı varsayalım. Müşterimiz büyük olasılıkla “sho” şeklinde bir asyalı tabela ova karakteri kullanmamızı isteyecektir.

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Şu ana kadar iyi: fakat ödüllü olan bu ova tipi seçimimizi bütün menüye uyguladığımızda ne olduğuna bir bakalım.

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Bu kadar yeter. Şimdi de makaleleri daha düzgüsel bir şeylerle değiştirmeyi tecrübe edelim.

Hangi Yazıtipini Kullanmam Gerekir? - Ova Yüzleri Seçimi ve Kullanımı için 5 İlke

Bu şekilde daha iyi.

 

5-    Beşinci Kaide: “Kurallar Yoktur

 

Sahiden de öyleki. Yeterince misli bakmış olduğunuzda okunması tamamen zor bir tabela yazısıyla meydana gelmiş bir menü görmüş olacaksınız. Veya iki Geometrik Sans ova karakterinin sayfada güzelce uymasından meydana gelmiş olanı görmüş olacaksınız,  (Aslına bakarsak bunu haftada bir tek bir projede denedim ve işime yaradığı için şaşırdım). Tıpkı sabahları iyi mi giyinmemiz gerektiğiyle alakalı kuralların olmadığı şeklinde, bir yazıyı iyi mi kullanacağımızla alakalı de değişmez kurallar yoktur, yalnızca eğilimler vardır. Sırf ne olacak diye her şey denenmeye değerdir – hatta Cadılar Bayramı giysinizi ağırbaşlı bir davete giymek bile.

 

Netice

Umut vericidir ki; bu beş prensip, yazıyı iyi mi seçip, kullanıp, karıştıracağınıza dair birtakım rehberliklerde bulunmuştur. En nihayetinde, yazıyüzü kura çekmek anlak sezgi ve yetenek ile uygulamanın birleşimini gerektirmektedir. Bütün değişik ova tipleri ile bugünlere eriştik. Yakınlarda aldığım en iyi ova tipi önerisi ilk tipografi öğretmenimden geldi: Sevdiğin bir yazıtipini seç ve diğerlerini hariç tutarak onu aylar süresince tekrar ve tekrar kullan.

tasarimci

Tasarımcı Blogu olarak Grafik Tasarım konusunu inceleyen ve bu konuda trend tasarımları, çalışmaları paylaşan ve video eğitimler ile bir grafik tasarımcının ihtiyacı olan tüm grafik tasarım dosyalarını sunan bir tasarımcı blogudur.

Son Yazılar
Bir cevap bırakın
Captcha Captcha güncellemek için resime tıkla